Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump ανακοίνωσε στις 17 Ιανουαρίου ότι θα επέβαλε προοδευτικά δασμούς (10% από 1η Φεβρουαρίου, ανεβαίνοντας στο 25% από 1η Ιουνίου) σε εξαγωγές από οκτώ χώρες – Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο – εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία για την «αγορά» ή τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Η κίνηση προκάλεσε σοκ στις αγορές και οδήγησε σε έκτακτες συνεδριάσεις στις Βρυξέλλες. Η ΕΕ ετοίμαζε να ενεργοποιήσει για πρώτη φορά το λεγόμενο «trade bazooka» (Anti-Coercion Instrument – ACI), ένα ισχυρό εργαλείο που επιτρέπει ανταποδοτικά μέτρα όπως δασμούς, αποκλεισμό από δημόσιες προμήθειες, ακόμα και κυρώσεις χωρίς να χρειάζεται ομοφωνία.
Τελικά, στις 21-22 Ιανουαρίου, ο Trump υποχώρησε και ανακοίνωσε «framework» συμφωνίας για τη Γροιλανδία, αποσύροντας τις απειλές δασμών. Πολλοί αναλυτές (Guardian, CNN, NYT) υποστηρίζουν ότι η πραγματική αιτία δεν ήταν τόσο η διπλωματία (π.χ. συνάντηση Trump με Mark Rutte του NATO), αλλά η αρνητική αντίδραση των αγορών – πτώση ομολόγων, ενίσχυση του ευρώ (+14,4% έναντι δολαρίου σε 12 μήνες) και φόβος για ύφεση και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
- Η ΕΕ και η Ινδία υπέγραψαν παράλληλα μεγάλη εμπορική συμφωνία (μείωση δασμών σε αυτοκίνητα από 110% σε 10% σταδιακά), σαφές μήνυμα «στρατηγικής αυτονομίας» μακριά από τις ΗΠΑ.
- Ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν Barroso δήλωσε ότι οι διατλαντικές σχέσεις βρίσκονται στο «χαμηλότερο σημείο» στην ιστορία του NATO, πλέον βασίζονται σε συμφέροντα και όχι σε κοινές αξίες.
- Οικονομικά: Η ΕΕ βλέπει μέτρια ανάπτυξη (~1,3-1,5%), αλλά αποφεύχθηκε χειρότερο σενάριο. Το δολάριο εξασθενεί λόγω αμφιβολιών για την πολιτική Trump κατά της Fed.
Συνολικά, η κρίση αυτή δείχνει ότι η ΕΕ αρχίζει να χρησιμοποιεί πιο αποφασιστικά τα οικονομικά της «όπλα» απέναντι στον Trump, ενώ οι αγορές λειτουργούν ως «διαιτητής» όταν η πολιτική γίνεται υπερβολικά απρόβλεπτη. Η επόμενη εβδομάδα θα δείξει αν το «παύση πυρός» θα κρατήσει ή αν θα δούμε νέο γύρο εντάσεων (π.χ. για Ουκρανία, ενέργεια ή Fed).
Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο!